Berichten

Onderzoek naar overgang en werk verzameld – eindelijk…

In dit artikel uit nrc van 10 mei jl. is te lezen dat vier onderzoekers van Amsterdam UMC, locatie VUmc, voor het eerst het onderzoek specifiek naar overgang en werk verzameld hebben: 36 wetenschappelijke artikelen, 31 artikelen die er zijdelings mee te maken hebben en nog een handvol niet-wetenschappelijke rapporten. WOMEN Inc heeft opdracht gegeven tot de literatuurstudie Werken aan de overgang.

Lees hier het interview met een van de ondezoeksters, psychologe Petra Verdonk, ook uit nrc van 10 mei  2019.  „Daarnaast lijken veel vrouwen met de kiezen op elkaar door te gaan, terwijl de beeldvorming is dat ze zich maar ziek melden of het niks is. Je zou veel meer verzuim verwachten. Werkgevers, de vrouwen zelf en dokters weten ook te weinig over de overgang. Aandacht ervoor in de reguliere gezondheidszorg moet echt nog op gang komen. En dan zie je dat vrouwen maar doormodderen en af en toe vrij nemen.”
„Ik zie vooral ontkenning. Aarzeling om erover te spreken vanwege een mogelijk stigmatiserend effect. Mensen zwijgen er in groten getale over. De overgang wordt geassocieerd met ouder worden, afgeschreven zijn. Het is een combinatie van seksisme en leeftijdsdiscriminatie. Het onzichtbaar worden van de oudere vrouw. En dat is dus letterlijk in onderzoek te zien.”

Onthutsend dat de overgang nog altijd zo’n nauwelijks ontgonnen gebied blijft in onze werkwereld. Wij merkten dat toen we in 2014 onze eerste lezingenreeks voor vrouwelijke professionals in de overgang hielden, en ook in de jaren erna bij workshops hierover in diverse organisaties en bedrijven. Het is dus zaak hier lawaai over te blijven maken!
Zoals de onderzoekster zegt: „Het wordt vooral vervelend als het er niet mag zijn. Het hoort erbij, zoals moe zijn bij het leven hoort. Moe zijn betekent dat je rust nodig hebt. En dat mag niet, we moeten allemaal altijd maar vitaal zijn. Nou, de overgang fietst daar dwars doorheen.”

Hormonen of ‘braakliggen’? That’s the question…

In reactie op alle publiciteit over Francine Oomens ‘overgangsboek’, schreef José Rozenbroek een vlammend pleidooi in nrc voor het gebruik van hormonen. Het is m.i. een belangrijk stuk voor alle 45+vrouwen, om onnodig leed door de (komende) overgang te helpen voorkomen. Zoals de twee gynaecologen zeiden tijdens de Werkende Weg-lezingenreeksen voor vrouwelijke professionals: het is eigenlijk misdadig dat er door onkunde bij huisartsen maar aan 5% vd Nederlandse overgangsvrouwen hormoonsuppletie wordt voorgeschreven terwijl 1/3 van het ziekteverzuim onder 45+ vrouwen overgangsgerelateerd is. Hoe vaak klachten als depressie en burn-out ten onrechte niet in verband met de overgang gebracht worden!

En dan het relatieleed door bv. extreme stemmingswisselingen en veel lichamelijk ongemak: ik ben  ervan overtuigd dat hormoonsuppletie de nodige echtscheidingen tijdens de overgang kan helpen voorkomen!

Wel jammer dat José Rozenbroek in haar stuk of/of maakt van óf hormonen slikken en gewoon doorgaan, óf tijd nemen voor het psychologische proces van de overgang. Het is ongetwijfeld zo dat maar weinigen onder ons zich de luxe kunnen permitteren om een jaar of langer ‘braak te gaan liggen’ zoals Francine Oomen dat in haar overigens indrukwekkende boek beschrijft. Maar ons pleidooi is er een voor de tussenweg: gebruik zo nodig hormonen die de scherpste randjes van de ellende wegnemen én neem de tijd voor reflectie. Uitkomst daarvan kan zijn dat je misschien andere (werk)keuzes gaat maken. Maar ook als dat niet zo is: de bewustwording van wat er in je lijf, hersenen en hart gebeurt in deze transitiefase kan heel betekenisvol zijn. De overgang is bij uitstek een tijd die je kunt gebruiken als een periode om te ‘resetten’. Daar de tijd voor nemen heeft ons in elk geval veel gebracht.

De overgang in de media

Toen Susanna en ik in de nazomer van 2014 besloten een bijdrage te leveren aan bewustwording over de overgang en het bespreekbaar maken ervan binnen bedrijven en organisaties, plaatste Trouw mijn opiniestuk hierover onder de titel “Een normaal gesprek over de overgang graag”. Daar kwam veel respons op van vrouwen die het herkenden. Niet veel later was Werkende Weg een feit en startten we onze lezingenreeksen voor hogeropgeleide professionals in de overgang. Inmiddels worden we met enige regelmaat benaderd om onze workshop/roadshow ‘In een middag door de overgang’ in organisaties te geven. Die blijkt namelijk drempelverlagend te werken voor het gesprek hierover tussen collega’s, met het management, en impulsen te geven voor het hr-beleid rond duurzame inzetbaarheid en burn-outpreventie.
Het zegt ongetwijfeld iets van onze generatie mondige en zelfbewuste vrouwen dat we ons druk maken over dit thema. De overgang, zo lang vooral ‘niet sexy’ gevonden – wat we met ons allen kennelijk heel erg vonden, vandaar dat we het zowel individueel als collectief diep wegstopten en net deden of het niet bestond.

Gelukkig wordt het besef steeds groter dat de overgang veel meer is dan een serie lichamelijke ongemakken, maar dat het een bijzondere levensfase is die ons de kans geeft om te ‘resetten’.
Slechts 20% van de 45+-vrouwen heeft nergens last van. Het overgrote deel van de vrouwen heeft er enigszins tot heel erg veel last van. Dus ja, het kan ook een zeer weerbarstige tijd zijn waarin je jezelf niet meer begrijpt, in de war bent, depressief kunt zijn, gek wordt van opvliegers en/of slecht slapen, je partner opeens niet meer leuk vindt. Als je zoals veel vrouwen van onze generatie dan ook nog pubers hebt, vliegen de hormonen in huis alle kanten op.

De bekende kinderboekenschrijfster Francine Oomen vertelde er 14 april jl. in de Volkskrant en Trouw en 22 april in nrc beeldend over naar aanleiding van het boek dat ze schreef over haar overgang.
Er zijn de afgelopen twee jaar inmiddels documentaires over te zien geweest op tv, en zelfs Linda. is overstag gegaan met een hoofdartikel over de overgang, geschreven door voormalig hoofdredacteur van Elle en Volkskrant-magazine José Rozenbroek. Die had zelf de nodige overgangsperikelen en schreef daar samen met overgangsconsulent Jos Teunis een no-nonsense handboek over. Lisette Thooft schreef in 2011 al over de spirituele kant van de overgang. De herziene en aangevulde versie van het boek presenteerde ze in 2015 bij de afronding van onze lezingenreeks onder de aansprekende (en veel vragen oproepende…) titel ‘De beste tijd van je leven‘ waarvoor ze 30 vrouwen – inclusief Susanna en mij – interviewde.

Afgelopen winter kwamen actrices Isa Hoes en Medina Schuurman (allebei veertigers) zelfs uit de kast als overgangsvrouwen – met hun boek gingen ze de taboes te lijf en hebben zo ook weer een muur helpen slechten.

We zijn op de goede weg. Voorwaarts!

‘In een middag door de overgang!’ – kan dat dan?

Daar zaten we dan met een groep van 20 vrouwelijke professionals in Het Seinwezen Haarlem. ‘In een middag door de overgang! – bewustwordingsprogramma over de overgang, werk en loopbaankeuzes’ heette onze workshop van 6 oktober jl. Dat was een ambitieuze doelstelling. Het bleek niet ten onrechte te zijn dat we het half grappend een ‘snelkookprogramma’ noemden.
Binnen drie uur kwamen de fysieke, mentale, sociale en spirituele kanten van de overgang langs voor een gehoor van vrouwen van 44-58 jaar uit half Nederland: van de Flevopolder tot de Achterhoek en de hele Randstad.

2016-10-06-16-26-00

Velen beseften hoe weinig ze wisten over de ‘basics’: de impact van onze hormoonhuishouding op ons functioneren, en het feit dat 8 van de 10 vrouwen in meerdere of mindere mate last van fysieke of mentale klachten heeft in deze periode. In allerlei opzichten was dit dus inderdaad een bewustwordingsprogramma.

We gebruikten het online instrument Primoforum voor een opiniepeiling en aan het eind voor het inventariseren van ideeën die de deelnemers bedachten als toepassing van de opgedane informatie en inspiratie uit de workshop.

Op de flipover met vraag ‘Wat bracht deze middag jou?’ stonden kreten als

  • Inzicht, nieuwe doelen!
  • Informatie en inspiratie
  • Balans en humor
  • De overgang is veel interessanter dan ik dacht!
  • Wat een boeiende informatie
  • Mildheid over mezelf
  • De berg op, maar ook weer af! (helder perspectief)
  • Herkenning en plezier
  • Ik ga een volgende stap maken!
  • Jullie vullen elkaar goed aan in de presentatie, allebei zo anders door de overgang

De alcoholvrije Spritz-zonder-Apérol leidde het napraten in, dat uitliep door de geanimeerde gesprekken. De heerlijke biologische hapjes van Vuur & Vlam werden alom geloofd. We namen afscheid alsof we elkaar al langer kenden dan maar een middag – een gesprek over ‘de overgang’ geeft al snel een gevoel van verbondenheid, of je nou net aan de vooravond ervan staat, of er al bijna doorheen bent!

Hoge hakken

Lisette Thooft opende op de haar zo eigen sprankelende manier gisteravond onze tweede lezingenreeks, het bewustwordingsprogramma voor hoogopgeleide vrouwen in de overgang.
Naast dat zij zeer goed ingevoerd is in de materie en waar nodig refereert aan wetenschappelijk onderzoek, vlecht Lisette op een geestige manier ook veel persoonlijke en sappige verhalen door haar betoog. En ze houdt ervan haar gehoor te prikkelen. Deze keer is een van die prikkels dat wij als vrouwen hoge hakken zouden dragen om mannen te behagen. Want niet alleen zijn hoge hakken op de lange duur slecht voor ons lijf, maar het loopt ook nog eens beroerd. Als je ouder en wijzer wordt, heb je daar geen zin meer in. Je wordt namelijk wat liever voor jezelf en houdt je niet meer zo bezig met hoe anderen je zien. Zelf loopt ze alleen nog maar op platte schoenen en eigenlijk het liefst op barefoot-shoes…
Ha, die uitspraak roept verzet op in de zaal – ‘ik draag hoge hakken echt voor mezelf, omdat ik het mooi vind en me er krachtig op voel’ en een ander: ‘ik doe het alleen voor belangrijke klussen maar ze gaan daarna zo snel mogelijk uit’. Lisette verstaat de kunst om ons op scherp te zetten en daarna ook weer nuance aan te brengen; ze gaat door op belangrijker thema’s rond de overgang.
Die schoenen houden de gemoederen echter nog wel bezig: er wordt in de nazit aan meerdere statafels over doorgepraat!

schoenen
“Hoge hakken”: een non-issue in tijden waarin er wel belangrijker zaken zijn om je druk over te maken. En toch is het een grappig symbool voor het proces waarin we als vrouwen terechtkomen rond ons 50e. Zoals we steeds benadrukken: de overgang is veel meer dan fysieke veranderingen. Het is een pad naar diepere bewustwording, naar vollediger mens zijn. Naar meer handelen vanuit ‘dit ben ik, hier sta ik voor’ (al dan niet op hoge hakken) en veel minder vanuit ‘dit is mijn maatschappelijke identiteit en dit wordt van mij verwacht’.
Aan het eind van de avond vroegen we deelnemers in enkele woorden iets op de flipover te schrijven bij de vraag ‘Wat bracht vanavond je?’ – en bovenaan schreef één van hen ‘Ik wil hakken!’

 

En een week hierna verscheen dit bericht op nu.nl over de hoge hakken van Victoria Beckham 🙂